Zrównoważony rozwój: od obowiązku do wartości dodanej.

Szwajcarskie MŚP tradycyjnie podchodzą krytycznie do europejskich wymogów zrównoważonego rozwoju. Wiele z nich pyta, dlaczego miałyby zajmować się przepisami z Brukseli, skoro nie są ani duże, ani notowane na giełdzie. Ta postawa jest zrozumiała, w końcu Szwajcaria jest politycznie i regulacyjnie samodzielna.

Jednocześnie rynek wyraźnie się zmienia. Wymogi wynikają nie tylko z ustaw, lecz także z banków, ubezpieczycieli, klientów i międzynarodowych łańcuchów dostaw. Właśnie tam rośnie zapotrzebowanie na wiarygodne dane dotyczące środowiska (Environmental), kwestii społecznych (Social) i ładu korporacyjnego (Governance), w skrócie ESG, w zakresie na tyle szerokim, by obejmował także mniejsze firmy. Prawdziwe pytanie nie brzmi więc:

„Czy jesteśmy prawnie zobowiązani do raportowania?”

lecz raczej:

„Jakich informacji oczekują nasi najważniejsi partnerzy biznesowi i co to oznacza dla naszej konkurencyjności?”

W tej nowej rzeczywistości zrównoważony rozwój staje się coraz bardziej kwestią krytyczną dla biznesu. MŚP, które wcześnie zapewnią przejrzystość, nie tylko zabezpieczają swoją pozycję na rynku, lecz także zyskują konkretne przewagi.

Wiele szwajcarskich MŚP jest solidnie finansowanych ze środków własnych. Mimo to banki i ubezpieczyciele odgrywają kluczową rolę: przy kredytach w rachunku bieżącym, kredytach inwestycyjnych, leasingu, kredytach hipotecznych i zabezpieczeniu ryzyka. To właśnie tam coraz częściej aspekty zrównoważonego rozwoju wpływają na ocenę ryzyka i warunki.

Banki dawno już nie oceniają firm wyłącznie na podstawie wskaźników bilansowych, lecz uwzględniają także ryzyka klimatyczne i transformacyjne, zależność od energii, ryzyka łańcucha dostaw oraz struktury governance i compliance. Czynniki te wpływają na rating, warunki oprocentowania i dostępność finansowania. Kto nie jest w stanie dostarczyć ustrukturyzowanych danych ESG, coraz częściej zostaje w tyle.[2][4]

Również w zakupach zmienia się miara:

Aktualne badania firmy doradczej Bain & Company pokazują: ponad połowa ankietowanych na całym świecie zakupowców zwiększa wydatki na zrównoważonych dostawców, a podobnie duży odsetek planuje wykluczyć dostawców, którzy nie przestrzegają standardów środowiskowych lub społecznych.[1] Dla szwajcarskich MŚP oznacza to, że zrównoważony rozwój coraz częściej decyduje o tym, czy w ogóle trafią na krótką listę wybranych dostawców.

W ten sposób powstaje dla MŚP „pośredni katalog wymagań”. Raport ESG nie jest żądany przez prawo, lecz przez:

• rozmowę kredytową z bankiem, z którym firma współpracuje na co dzień,
• przetarg ogłoszony przez dużego klienta,
• przedłużenie polisy ubezpieczeniowej,
• lub proces onboardingu jako nowy dostawca.

Kto potrafi odpowiedzieć na te pytania w uporządkowany sposób, sygnalizuje profesjonalizm, świadomość ryzyka i zdolność do rozwoju w przyszłości.

Kto traktuje raportowanie o zrównoważonym rozwoju wyłącznie jako obowiązek, ryzykuje, że raz w roku przygotuje dokument, wgra go w kilku miejscach, a potem przez 12 miesięcy do niego nie zajrzy. To szkoda, bo te same dane można wykorzystać znacznie szerzej.

„Raport dla samego raportu” rozpoznaje się często po tym, że:

• wskaźniki nie trafiają do regularnych raportów zarządczych,
• nie wyprowadza się z nich jasnych celów,
• działania i odpowiedzialność pozostają niejasne,
• raport powstaje przede wszystkim jako reakcja na pojedyncze zapytania.

Dobrze zbudowany program ESG łączy raportowanie z aktywnym zarządzaniem:

• wskaźniki są aktualizowane co najmniej raz w roku,
• są powiązane z celami (np. zużycie energii, udział certyfikowanych dostawców, częstotliwość wypadków),
• wpływają na decyzje inwestycyjne, zakupowe i kadrowe,
• postępy są komunikowane wewnętrznie.

W ten sposób pozorne dodatkowe zadanie staje się narzędziem zarządczym, które uwidacznia koszty, ryzyka i szanse wzrostu.

Dla szwajcarskich MŚP dążenie do zrównoważonego rozwoju może więc być realną szansą na kształtowanie przyszłości. Byłoby niemal lekkomyślne nie wykorzystać tego potencjału i jednocześnie traktować wymogi raportowe wyłącznie jako zbędną unijną biurokrację. Kto tworzy przejrzystość i wykorzystuje standard VSME jako pragmatyczną podstawę, może:

• sprawnie spełniać wymogi banków, ubezpieczycieli i klientów,
• systematycznie ograniczać ryzyka,
• osiągać oszczędności efektywności w procesach i zakupach,
• napędzać innowacje,
• i stać się atrakcyjniejszym pracodawcą.

Zrównoważony rozwój jest więc nie tylko warunkiem pozostania akceptowanym, wiarygodnym partnerem biznesowym („License to Operate”), lecz także inicjatywą na rzecz cyfryzacji, zarządzania ryzykiem i innowacji, a tym samym motorem wartości dodanej, przewagi konkurencyjnej i długofalowego, zrównoważonego wzrostu.