Przez lata obowiązywała zasada: kto dostarcza do dużego klienta, przejmuje jego obowiązki sprawozdawcze. UE teraz ogranicza ten efekt kaskadowy (trickle-down). Zasada nazywa się Value-Chain-Cap i obowiązuje od roku obrotowego 2027.
Co zostało ustalone
- Dyrektywa Omnibus I (UE) 2026/470, opublikowana w Dzienniku Urzędowym 26.02.2026: CSRD będzie dotyczyć wyłącznie przedsiębiorstw zatrudniających ponad 1 000 pracowników i osiągających ponad 450 mln EUR obrotu netto. Państwa członkowskie wdrożą zmiany do 19.03.2027.
- Rozporządzenie delegowane (UE) 2026/1560: dobrowolny standard opracowany na bazie VSME. Komisja przyjęła go 03.07.2026, a obowiązuje od 24.09.2026.
- Value-Chain-Cap (artykuł 3): dotyczy lat obrotowych od 01.01.2027.
Kto jest chroniony
Przedsiębiorstwa w łańcuchu wartości, zatrudniające średnio nie więcej niż 1 000 pracowników, które same nie podlegają obowiązkowi sprawozdawczemu. Mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 10 osób są dodatkowo odciążone: dla nich dalsze informacje są dobrowolne, w tym energia i emisje (B3).
Cap wiąże klienta zobowiązanego do raportowania. Ogranicza to, czego ten klient może żądać od swoich dostawców do sprawozdania CSRD. Dyrektywa nie ogranicza ochrony do dostawców z UE, nie zawiera jednak także wyraźnej zasady dla dostawców z państw trzecich, takich jak Szwajcaria.
Czego może żądać Państwa klient
- Informacji oznaczonych jako „niezbędne” w dobrowolnym standardzie (załącznik II). Tylko one podlegają capowi.
- Może zapytać o więcej, ale nie może tego wymagać. Musi oznaczyć, które informacje wykraczają poza cap, i wskazać prawo do ich odmowy.
- Mniej jest mile widziane. Komisja oczekuje, że firmy będą pytać o mniej, jeśli potrzebują mniej.
Czego cap nie reguluje
- Zapytania wynikające z innego prawa unijnego lub krajowego, na przykład dotyczące mechanizmu dostosowania emisji na granicach (CBAM) lub rozporządzenia o opakowaniach (PPWR). Dane produktowe pozostają potrzebne.
- Obowiązki należytej staranności wynikające z CSDDD. Obowiązuje tu odrębny limit: informacje od partnerów biznesowych zatrudniających mniej niż 5 000 pracowników można żądać tylko wtedy, gdy nie da się ich uzyskać inaczej. Termin wdrożenia upływa 26.07.2028.
- Zapytania w innym celu niż sprawozdanie CSRD, na przykład do wyboru dostawców, oraz klienci niepodlegający CSRD.
Co to oznacza dla Państwa
- Dane należy zbierać zgodnie z dobrowolnym standardem. Wtedy odpowiedź na większość zapytań sprawozdawczych jest gotowa i dla wszystkich klientów taka sama.
- Warto ustalić cel każdego zapytania: sprawozdanie CSRD, należyta staranność, wymóg produktowy czy wybór dostawców? Od tego zależy, co trzeba dostarczyć.
- Ponad cap można odmówić, ale nie trzeba. Kto dostarcza więcej, na przykład bilans klimatyczny albo PCF dla każdego artykułu, może wyróżnić się przy wyborze dostawców.
- O tym, co zobaczy każdy klient, decyduje się indywidualnie. Cap nie czyni udostępniania zbędnym, tylko je upraszcza.
Jak pomaga ZEROvia
- Sprawozdanie VSME, moduł podstawowy i rozszerzony, wypełniany z Państwa danych, przygotowany pod dobrowolny standard.
- Udostępnianie według klienta i sekcji: Państwo decydują, kto co widzi.
- Zapytania klientów z AI: odpowiedzi także na pytania spoza standardu, z podaniem źródła.
- PCF dla artykułu w formacie PACT (wersja 3), gdy klienci potrzebują danych produktowych.