ZEROvia Gids voor Zwitserse MKB

Zwitserland heeft tot nu toe een slankere regelgevende aanpak dan de EU. Desalniettemin bestaan er diverse bepalingen die voor kmo's rechtstreeks of onrechtstreeks relevant zijn.

De belangrijkste Zwitserse vereisten – beknopt uitgelegd

Ook al zijn veel van deze regelgevingen formeel niet van toepassing op het MKB, ze hebben wel indirect invloed. Grote klanten, banken en verzekeraars oriënteren zich eraan – en geven de verwachtingen door aan kleinere bedrijven in hun netwerken.

Scope 1, 2 en 3 – kort uitgelegd

Bedrijven veroorzaken broeikasgasemissies op verschillende plaatsen in de waardeketen. De internationale GHG Protocol-logica onderscheidt drie categorieën („scopes“) om duidelijk te maken waar emissies ontstaan en wie waarvoor verantwoordelijk is.

Scope 1 – directe emissies

Emissies die in het eigen bedrijf ontstaan.

Voorbeelden:

• Bedrijfsauto's
• Verwarmingen, oliekachels, gasthermen
• eigen machines of installaties

Alles wat direct ter plaatse verbrandt of uitgestoten wordt.

Scope 2 – indirecte emissies uit energieaankoop

Emissies, die buiten de onderneming ontstaan, maar worden veroorzaakt door de inkoop van energie.

Voorbeelden:

• Stroom
• Stadsverwarming of -koeling

De CO₂-voetafdruk van de ingekochte energie.

Scope 3 – overige indirecte emissies langs de waardeketen

Alle verdere emissies die niet binnen het bedrijf zelf plaatsvinden, maar wel worden veroorzaakt door zijn activiteiten. Scope 3 omvat 15 subcategorieën, typisch onder andere:

• ingekochte goederen en diensten (inkoop / supply chain)
• Transport & Logistiek
• Zakenreizen & Pendelen
• Gebruik van de producten
• Afvalverwerking en recycling
• Investeringen

→ Scope 3 is meestal het grootste deel – vaak meer dan 70 % van de totale emissies van een MKB.

Waarom dit relevant is

Veel MKB's zijn verrast over hoeveel invloed ze hebben op Scope 1 en 2, en hoeveel invloed ze hebben op Scope 3.

Juist in inkoop, bij leveranciers en in logistiek liggen vaak de grootste hefbomen om emissies te reduceren – en juist daarom komen Scope 3-data vandaag de dag in bankenratings, aanbestedingen en ESG-vragenlijsten steeds meer centraal te staan.

Veel Zwitserse KMO's zijn solide zelfgefinancierd. Banken en verzekeraars spelen echter een centrale rol - bij kredietlijnen, investeringskredieten, leasing, hypotheken en risicodekking. Juist daar komen steeds vaker duurzaamheidsaspecten kijken bij de risicobeoordeling en de voorwaarden.

Banken beoordelen bedrijven al lang niet meer alleen op basis van balanscijfers, maar houden ook rekening met klimaat- en transitierisico's, energieafhankelijkheden, risico's in toeleveringsketens en governance- en compliance-structuren. Deze factoren beïnvloeden de rating, rentevoorwaarden en beschikbaarheid van financiering. Bedrijven die hier geen gestructureerde ESG-gegevens kunnen leveren, komen steeds verder achterop.[2][4]

Ook in de inkoop verschuift de maatstaf:
Recente peilingen van adviesbureau Bain & Company laten zien: Meer dan de helft van de ondervraagde inkopers wereldwijd verhoogt hun uitgaven bij duurzame leveranciers – en een vergelijkbaar groot deel is van plan leveranciers uit te sluiten die niet voldoen aan de milieu- of sociale normen.[1] Voor Zwitserse KMO's betekent dit: duurzaamheid bepaalt steeds meer of men überhaupt nog op de short list komt.

Hierdoor ontstaat een „indirecte verplichting“ voor KMO's – niet de wet die de ESG-rapportage afdwingt, maar:

• het kredietgesprek met de huisbank,
• de aanbesteding van een grote klant,
• de verlenging van een verzekeringspolis,
• of het onboardingproces als nieuwe leverancier.

Wie hier op een gestructureerde manier kan antwoorden, straalt professionaliteit, risicobewustzijn en toekomstgerichtheid uit.

Tegen deze achtergrond rijst de vraag: Hoe kan een MKB zijn duurzaamheidsprestaties zodanig presenteren dat banken, klanten en auditors ermee kunnen werken – zonder de organisatie van een grote onderneming?

De VSME-standaard (Voluntary Sustainability Reporting Standard for non-listed SMEs) pakt dit precies aan.[8][9] Hij is specifiek ontwikkeld door EFRAG (European Financial Reporting Advisory Group) voor niet-beursgenoteerde kleine en middelgrote ondernemingen om een vrijblijvend, proportioneel verslaggevingskader te bieden dat aansluit bij de logica van de ESRS/CSRD (zie woordenlijst), zonder de complexiteit daarvan over te nemen.

In de kern biedt VSME:

• een duidelijke structuur langs de ESG-thema's,
• een duidelijke afname ten opzichte van de ESRS-diversiteit,
• een opsplitsing in twee modules:
  • VSME Basic – Instapversie met een geconcentreerde set centrale openbaarmakingen, geschikt voor MKB aan het begin van hun ESG-reis,
  • VSME Uitgebreid – uitgebreide versie met aanvullende gegevens over strategie, doelen, maatregelen en geselecteerde kerncijfers.

Veel banken, auditors en grote bedrijven zien VSME nu als een geschikte, slanke basis voor de verslaglegging van het MKB, omdat het:

1. proportioneel is (middelen van het MKB worden gerespecteerd),
2. compatibel met CSRD/ESRS blijft (geen doodlopende weg), [8][9]
3. vergelijkbare gegevens levert (voor portefeuilles, leverancierspools, ratingmodellen).

Voor Zwitserse KMO's betekent dat:

Hoewel VSME een EU-standaard is, vestigt het zich de facto als een gemeenschappelijke taal – met name waar een MKB exportgericht is, deel uitmaakt van internationale toeleveringsketens of afhankelijk is van Europese banken en investeerders.

De VSME verschilt van bedrijfsstandaarden door pragmatische principes die de inspanningen tot het hoogstnoodzakelijke beperken. De belangrijkste regels in het kort:

• Het „indien van toepassing“-principe (durf om een leemte te laten) Dit is de belangrijkste hefboom voor MKB's: u hoeft alleen informatie te rapporteren als deze op uw bedrijf van toepassing is.
  • Heeft u geen productie met een hoog waterverbruik? Dan is module B6 (water) niet van toepassing.
  • Heeft u minder dan 50 medewerkers? Dan vervallen veel sociale indicatoren. Waar niets is, hoeft ook niets te worden gerapporteerd. Dit vermindert de omvang voor dienstverleners of kleine bedrijven aanzienlijk.
• Dubbele materialiteit „Light“ De VSME vereist geen complexe wetenschappelijke analyse, zoals die voor grote ondernemingen verplicht is. Hij nodigt echter uit om twee perspectieven in te nemen:

1. Binnenstebuiten: Welke gevolgen hebben we voor mens en milieu?
2. Buiten-binnen Welke risico's (bijv. klimaatverandering) treffen ons financieel? Bovendien mag u onderwerpen toevoegen die in de norm ontbreken, maar voor uw branche belangrijk zijn (bijv. specifieke ambachtelijke onderwerpen).

• Een rapport voor de hele groep (consolidatie) Hebt u dochterondernemingen? U hoeft niet voor elke GmbH afzonderlijk te rapporteren. De VSME staat een geconsolideerde rapportage voor de gehele groep toe (vergelijkbaar met het financiële verslag). Dit bespaart redundante werkzaamheden.
• Vergelijkbaarheid & Timing Het duurzaamheidsverslag zou idealiter tegelijkertijd met het jaarverslag moeten verschijnen. Vanaf het tweede jaar moet u cijfers van het voorgaande jaar vermelden – zo wordt uw vooruitgang zichtbaar.
• Gevoelige gegevens Bent u bang om bedrijfsgeheimen prijs te geven? De standaard staat expliciet toe dat geclassificeerde of concurrentiegevoelige informatie wordt weggelaten (met een korte toelichting).

Wie de duurzaamheidsverslaggeving uitsluitend als een verplichte oefening ziet, loopt het risico om één keer per jaar een document te produceren, dit op een paar plaatsen te uploaden – en er daarna 12 maanden lang niet meer naar om te kijken. Dat is jammer, want dezelfde gegevens kunnen veel breder gebruikt worden.

Een „rapport om het rapport“-rapport herken je vaak aan het feit dat:

• Meetgegevens worden niet in de reguliere managementrapportages opgenomen,
• geen duidelijke doelen konden worden afgeleid,
• De maatregelen en verantwoordelijkheden blijven onduidelijk,
• het bericht voornamelijk als reactie op individuele verzoeken wordt opgesteld.

Een zinvol opgebouwd ESG-programma koppelt rapportage aan actieve sturing:

• Meetwaarden worden minimaal jaarlijks bijgewerkt.,
• ze worden met doelen onderbouwd (bijv. energieverbruik, aandeel gecertificeerde leveranciers, ongevallenfrequentie),
• ze vloeien voort uit investerings-, inkoop- en personeelsbeslissingen,
• Vooruitgang wordt intern gecommuniceerd.

Zo wordt een vermeende bijkomende taak een management- en stuurinstrument dat kosten, risico's en groeikansen zichtbaar maakt.

In plaats van te focussen op het nakomen van plichten, loont het de moeite om ESG te beschouwen als een bundel van hefbomen die concrete meerwaarde kunnen genereren. De volgende zeven hefbomen kunnen systematisch worden aangepakt met VSME-gebaseerde rapportage:

Om deze hefbomen gestructureerd te gebruiken, wordt een gefaseerde aanpak in drie stappen aanbevolen. Elke fase heeft duidelijke doelstellingen en typische stappen; VSME dient als leidraad.[8]

Met de huidige functionaliteit kan een MKB al:

• een ESG-quickscan uitvoeren,
• een VSME-gebaseerd ESG-profiel opbouwen,
• Leveranciers betrekken via digitale profielen,
• gestructureerde rapporten opstellen die bruikbaar zijn voor banken, klanten en auditors.

Zelfs vandaag de dag kan een MKB-bedrijf met een gestructureerd ESG-profiel en een digitale leveranciersbasis veel sneller en consistenter reageren op verzoeken van klanten, banken en auditors.

ZEROVia ondersteunt bij het efficiënt verzamelen van relevante gegevens, het vertalen van VSME-vereisten naar begrijpelijke deeltaken en het opstellen van rapporten op een begrijpelijke en reviseerbare manier. Terugkerende aanvragen kunnen worden beantwoord op basis van dezelfde dataset – in plaats van voor elke klant nieuwe Excel-tabellen te vullen.

Vanuit het perspectief ontstaat er een extra multiplicatoreffect: als grote bedrijven een platform zoals ZEROVia gebruiken om hun leveranciers te registreren en te betrekken, kunnen KMO's hun eenmalig vastgelegde ESG-profiel meervoudig gebruiken – in plaats van voor elke klant nieuwe Excel-vragenlijsten in te vullen. Dit is een bewust lange-termijnperspectief en deel van de toekomstige ZEROVia-roadmap.

Op de lange termijn ontstaat zo een ecosysteem, waarin:

• MKB's hun ESG-gegevens gestructureerd verzamelen,
• grote ondernemingen en banken via interfaces toegang hebben tot geverifieerde profielen,
• Updates automatisch op één plek zichtbaar worden in het netwerk.

Dit platformeffect zal de administratieve last voor alle betrokkenen verminderen – en tegelijkertijd de datakwaliteit verhogen.

In plaats van een lange todo-lijst, raden we een iteratief proces aan dat snelle successen oplevert. Deze aanpak komt overeen met de logica van ZEROVia:

Stap 1: De Snelle Check (Dag 1)

Ziel Locatiebepaling & Essentieel.

Actie Voer de ESG Quick Check uit (bijvoorbeeld op ZEROVia). Beoordeel ruw: Welke belanghebbenden oefenen de meeste druk uit (bank? klant?) en welke thema's (energie? arbeidsveiligheid?) zijn echt relevant voor ons?

Resultaat: Een eerste ESG-profiel in minder dan 30 minuten.

Fase 2: De plicht – VSME Basic (week 1–2)

Ziel «Bankgeschiktheid» bereiken.

Actie Verzamel de gegevens voor de basismodule.
Documenten Stroomrekeningen, stookolie/gas, brandstoflijsten, SUVA-afrekening (ongevallen), personeelsaantallen (fte/aantal koppen).

Principe: Gebruik het principe «indien van toepassing». Laat weg wat niet van toepassing is.

Resultaat: Een solide basisrapport dat 90% van de aanvragen dekt.

Stap 3: De Kriek – VSME Uitgebreid (Indien nodig)

Ziel Transparantie en strategie van de toeleveringsketen.

Actie Vul het rapport aan wanneer klanten informeren naar Scope 3 of klimaatdoelstellingen.
Documenten Pendelgegevens, Strategienota (reductiedoelstellingen), Leverancierslijst.

Resultaat: Een rapport op bedrijfsniveau dat u positioneert als een strategische partner.

Stap 4: Digitaliseren & Delen (Doorlopend)

Ziel Efficiëntie.

Actie Beheer de gegevens centraal in een platform (zoals ZEROVia) in plaats van Excel-lijsten te versturen. Koppel het rapport in het financiële rapport of op de website.

Voordeel: Volgend jaar hoeft u alleen de wijzigingen (vergelijkingsgegevens) bij te werken.

Bain & Company, Hoe duurzaamheid zorgt voor B2B-groei – Een gids voor duurzaamheid voor CEO's 2025, 2025.
URL:https://www.bain.com/insights/how-sustainability-is-creating-b2b-growth-ceo-sustainability-guide-2025/Bain

[2] SIX Group, Duurzaamheidsverslaggeving – Overzicht van de duurzaamheidseisen in het Zwitserse recht, o.a. inzake Art. 964a–964c BW en de Klimaatverordening, 2024.
URL:https://handbooks.six-group.com/nachhaltigkeit/schweizer-recht-ueberblick-ueber-die-nachhaltigkeitsanforderungen/nachhaltigkeitsberichterstattunghandboeken.zes-groep.com

[3] Bundesamt für Justiz (BJ), Verordening inzake zorgvuldigheidsnormen en transparantie met betrekking tot mineralen en metalen uit conflictgebieden en kinderarbeid (VSoTr, SR 221.433), achtergrondpagina en verordening, 2021.
URL (Overzichtspagina):https://www.bj.admin.ch/bj/de/home/wirtschaft/gesetzgebung/verantwortungsvolle-unternehmen.html
URL (Wettelijke verwijzing, SR 221.433):https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/2021/847/deFederale Justitie

Zwitserse Confederatie / Fedlex, Verordening inzake klimaatverslaggeving (SR 221.434), 2022, van kracht sinds 1 januari 2024.
URL:https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/2022/747/deFedlex+2Nieuws Admin+2

[5] Bundesamt für Umwelt (BAFU), Netto-Nul-doelstelling 2050 – Klimaat- en Innovatiewet (KlG), informatieve pagina, 2025.
URL:https://www.bafu.admin.ch/de/netto-null-ziel-2050BAFU+1

[6] Swiss Sustainable Finance, Klimaschutzgesetz und Netto-Null-Ziele – Klima- und Innovationsgesetz (KlG), Positionspapier, 2024/2025.
URL:https://www.sustainablefinance.ch/en/our-activities/ssf-positions/klimaschutzgesetz-und-netto-null-ziele.htmlSwiss Sustainable Finance+1

[7] Stichting voor Vaktechnische Aanbevelingen voor de Boekhouding (Swiss GAAP FER), FER-Gids: Duurzaamheidsbeheer en -rapportering bij KMO's, Publicatie-informatie, 2024.
Overzichtspagina Publicaties:https://www.fer.ch/ueber-uns/publikationen/Zwitserse GAAP FER

[8] EFRAG, VSME Standard – Vrijwillige Duurzaamheidsrapportagestandaard voor niet-beursgenoteerde KMO's, Standaarddocument, 2024.
PDF:https://www.efrag.org/sites/default/files/sites/webpublishing/SiteAssets/VSME%20Standard.pdf
Projectpagina:https://www.efrag.org/en/projects/voluntary-reporting-standard-for-smes-vsme/concludedEFRAG+2

Europese Commissie, Commissie presenteert vrijwillige duurzaamheidsverslaggevingsstandaard om last voor MKB te verlichten (VSME), Persbericht, 30 juli 2025.
URL:https://finance.ec.europa.eu/publications/commission-presents-voluntary-sustainability-reporting-standard-ease-burden-smes_enFinanciën+1

(Voor de definitieve versie kun je indien nodig specifieke artikelen/studies aan individuele bronnen toevoegen – de structuur van de voetnoten is al correct.)

• Voldoen aan de eisen van banken, verzekeraars en klanten met verve,
• Risico's systematisch verminderen,
• Efficiëntiewinsten realiseren in processen en inkoop,
• Innoveren,
• en aantrekkelijker worden als werkgever.

Duurzaamheid is daarom niet alleen de basisvoorwaarde om geaccepteerd te blijven als betrouwbare zakenpartner (‚License to Operate‘), maar ook een initiatief voor digitalisering, risicobeheer en innovatie – en daarmee een drijfveer voor waardecreatie, concurrentievoordelen en duurzame groei op lange termijn.